Transportation

เส้นทางสายภูมิภาคอาเซียนที่ตัดผ่านสหภาพพม่า

by ดวงกมล บูรณสมภพ

เส้นทางสายภูมิภาคอาเซียนที่ตัดผ่านสหภาพพม่า และเชื่อมโยงกลุ่มประเทศเพื่อนบ้าน CLMV และ เอเชียอื่น ๆ เข้าด้วยกัน มีทั้งสิ้น 7 เส้นทางสำคัญ ได้แก่

baa เส้นทาง R3 ตามแนวเศรษฐกิจเหนือ-ใต้ (North-South Economic Corridor)

ba เส้นทาง R3B ไทย-พม่า-จีน ระยะทางประมาณ 253 กม. (ภาพที่ 2) เริ่มต้นจาก

ba อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ประเทศไทย

baท่าขี้เหล็ก และเชียงตุง สหภาพพม่า

baต้าหลั่ว หม่งไห่ มณฑลยูนนาน ประเทศจีน

bเส้นทางสายนี้ได้ประกาศใช้อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2547 เส้นทางนี้ผ่านด่านชนกลุ่มน้อยหลายกลุ่ม ทำให้ระยะทางจากขี้เหล็กถึงเชียงตุงต้องเสียค่าธรรมเนียมตามรายทาง ส่งผลให้ราคาต้นทุนการผลิตสูงตามไปด้วย รวมทั้งสภาพถนนที่ถูกน้ำกัดเซาะ มีหินถล่มเป็นช่วง ๆ จึงยังเป็นอุปสรรคในการขนส่งสินค้า(1)

(1) บาลานซ์ โนว์เล็จ ดีไซน์ จำกัด (2551) โครงการพัฒนาความร่วมมือด้านอุตสาหกรรมกับประเทศเพื่อนบ้าน แผนปฏิบัติการพัฒนาอุตสาหกรรมตามแนวพัฒนาเศรษฐกิจเหนือ-ใต้, รายงานฉบับสมบูรณ์ เสนอต่อ สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม, พฤศจิกายน.

baa เส้นทางแนวเศรษฐกิจตะวันออก-ตะวันตก (East-West Economic Corridor)

ba เส้นทางฝั่งตะวันตก: แม่สอด-เมียวดี-เชิงเขาตะนาวศรี-กอกะเร็ก (รัฐกะเหรี่ยง) กรมทางหลวงออกแบบถนนและเส้นทางแล้ว และจะดำเนินการก่อสร้างภายในปี 2552 เส้นทางนี้จะตัดเชื่อมกับโครงการระยะที่ 1 แม่สอด-ตะนาวศรี ซึ่งก่อสร้างเสร็จเมื่อปี 2549 ระยะทาง 18 กม.โดยเริ่มต่อจากเชิงเขาตะนาวศรี ไปกอกะเร็ก (รัฐกะเหรี่ยง) จะสร้างเป็นถนนลาดยางมาตรฐาน 2 ชั้น 2 ช่องทางจราจร กว้าง 9-10 เมตร รวมระยะทางก่อสร้างทั้งสิ้น 30 กิโลเมตร และจะเป็นประตูสู่อินเดีย-ยุโรป (2)

ba เส้นทางกอกะเร็กไปเมาะละแหม่ง ระยะทาง 1,360 กิโลเมตร รัฐบาลพม่ากำลังดำเนินการก่อสร้าง โดยจะเชื่อมต่อเส้นทางแม่สอด-เมียวดี-กอกะเร็ก เส้นทางนี้จะเปิดประตูจากทะเลจีนใต้ สู่อ่าวเบงกอล  รวมทั้งเชื่อมโยงกับแผนสร้างท่าเรือน้ำลึกเมาะละแหม่งด้วย เมื่อสร้างแล้วเสร็จ พม่าจะกลายเป็นศูนย์กลางขนส่งสินค้าที่ สำคัญในเอเชีย และสามารถร่นระยะการเดินทางจากเดิม 4,000 กิโลเมตร เหลือเพียง 1,360 กิโลเมตรได้(3)

(2) กระทรวงอุตสหากรรม กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ สำนักโลจิสติกส์, “ตัดถนนเศรษฐกิจ        แม่สอด-กอกะเร็กเชื่อมเอเชีย-ยุโรป.” www.logistics.dpim.go.th (สืบค้น 15 พฤษภาคม 2552).

(3) ‘Myanmar begins building GMS sectional highway.” www.chinadaily.com.cn (accessed  14 May 2009)

ba ถนนสายกาญจนบุรี-ทวาย เพื่อเชื่อมโยงการเดินทางสู่ท่าน้ำเรือน้ำลึก รวมระยะทาง198 กิโลเมตร ขณะนี้โครงการยังไม่มีความคืบหน้า(4)

ba ถนนเส้นทางบ้านน้ำพุร้อน (กาญจนบุรี) – แนวชายแดน รวมระยะทาง 5 กิโลเมตร(5)

ba เส้นทางรถไฟด้านพระเจดีย์สามองค์ – ธันบูซายัต รวมระยะทาง 260 กิโลเมตร (ในไทย 150 กิโลเมตร และในพม่า 110 กิโลเมตร)

ba สะพานข้ามแม่น้ำแม่สายแห่งที่ 2 เปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 22 มกราคม 2549

(4) “โครงการเส้นทางคมนาคม,”กรมทางหลวง.  http://www.doh.go.th/dohweb/international/develop.html   สืบค้น 17 พฤษภาคม 2552

(5) บันทึกการประชุม คณะอนุกรรมาธิการและติดตามการค้าและการลงทุนในกรอบอนุภูมิภาค ครั้งที่ 4/ 2552 วันที่ 5 มีนาคม 2552.

baa ทางหลวงเอเชีย (Asian Highway)

bเครือข่ายทางหลวงเอเชียครอบคลุม 17 ประเทศในภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิค เพื่อพัฒนาการค้าและการขนส่งระหว่างประเทศ ท่าเรือ เมืองอุตสาหกรรม และสถานที่ท่องเที่ยว จุดเริ่มต้นที่ทวีปยุโรป ด้านตะวันตก ผ่านอิหร่าน เวียดนาม ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย และประเทศ     ศรีสังกาซึ่งอยู่ทางตอนใต้ของภูมิภาค(6)

(6) กรมทางหลวง, เรื่องเดียวกัน

ba AH1 เริ่มต้นจาก เมียวดี-payagyi-ย่างกุ้ง-meiktila-มัณฑะเลย์-ตามู รวม 1,665 กิโลเมตร

ba AH2 เริ่มต้นจาก ท่าขี้เหล็ก-kyaington-meiktila-มัณฑะเลย์-ตามู รวม 807 กิโลเมตร

ba AH3 เริ่มต้นจาก mongla-kyaington รวม 93 กิโลเมตร

ba AH14 เริ่มต้นจาก muse-มัณฑะเลย์ รวม 453 กิโลเมตร

bอย่างไรก็ตาม เส้นทางหลวงเอเชียทั้ง 4 สายนี้ ประมาณร้อยละ 40 จำเป็นต้องได้รับการปรับปรุงให้เป็น “มาตรฐานชั้น 3” หรือ “ถนนลาดยาง 2 ช่องทางจราจร” รัฐบาลพม่าได้ขอให้นานาชาติและ UNESCAP ร่วมลงทุนก่อสร้างถนน โดยเฉพาะเส้นทางสายกอกะเร็ก ที่จะเชื่อมต่อกับถนนภูมิภาคอาเซียนอื่น ๆ ในอนาคตอันใกล้(7)

(7) The Union of Myanmar, Ministry of Construction (2007) Country Paper on Second Meeting of  the Working Group on the Asian Highway Investment Forum, 15-16 November 2007, Bangkok, Thailand.

baa ทางหลวงอาเซียน (ASEAN Highway)

bรัฐบาลพม่ากำลังปรับปรุงเส้นทางหลวงอาเซียนภายในประเทศ 4 เส้นทาง ซึ่งเป็นเส้นทางหนึ่งของโครงข่ายทางหลวงอาเซียน 4,500 กิโลเมตร คือ

ba เส้นทางชายแดนพม่า-อินเดีย ถึงชายแดนพม่า-ไทย

ba ขยายเส้นทางจากชายแดนพม่า-จีน ถึงชายแดนพม่า-ไทย

ba เส้นทางจากเมืองท่าตอน (ในรัฐกะเหรี่ยง)-เมืองเมาะละแหม่ง-เมืองทวาย-เมืองมะริด-เมืองเกาะสองในตะนาวศรี

ba เส้นทางจากเมืองทวาย-ซินผิ่วตอง-โมนตี่ ในภาคตะนาวศรี

เส้นทางเหล่านี้จะถูกปรับให้เป็น “มาตรฐานชั้น 3” หรือ “ถนนลาดยาง 2 ช่องทางจราจร”ครอบคลุมพื้นที่ 6 รัฐและภาคต่าง ๆ ของพม่า ซึ่งเป็นไปตามแผนการช่วยเหลือของอาเซียน+3 โดยมีประเทศเกาหลีใต้ให้ความช่วยเหลือปรับปรุงถนน 1 เส้นทาง และประเทศไทยช่วยเหลืออีก 1 เส้นทาง รัฐบาลคาดว่าจะแล้วเสร็จภายในปี 2552 (8)

(8) “พม่าจะยกระดับเส้นทางหลวงอาเซียนให้แล้วเสร็จภายในปี 2552,"สำนักข่าวกรองแห่งชาติ 17 พฤษภาคม 2552. www.nia.go.th (สืบค้น 17 พฤษภาคม 2552 )

baa ทางหลวง BIMSTEC (9)

b ทางหลวง BIMSTEC เป็นเส้นทางถนนเชื่อมโยงไทย-พม่า-อินเดีย และไทย-พม่า-บังกลาเทศ สามารถลดระยะการเดินทางจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สู่บังกลาเทศและอินเดียได้ โดยตัดถนนผ่านประเทศไทย จากอ่าวเบงกอล ไปยังทะเลจีนใต้ (ภาพที่ 3)

(9) Rahmatullah, M.  (2007) BIMSTEC-Japan Cooperation in Transport Bangladesh Perspective. Discussion Paper # 31.  Center for Studies in international Relation and Development (CSIRD) Kolkata.

bเส้นทางถนน BIMSTEC สู่สหภาพพม่า ได้แก่

ba เส้นทางอินเดีย-พม่า เริ่มเส้นทางจากฝั่งชายแดนตะวันตกพม่า-จีน จากตามู ถึงเมืองมัณฑะเลย์ ประมาณ 604 กิโลเมตร

ba ระยะทางจากเมืองมัณฑะเลย์ ถึง Monywa ประมาณ 80 กิโลเมตร ถนนลาดยางสองช่องทาง

baระยะทางจากเมือง Monywa-pale-gangaw ประมาณ 200 กิโลเมตร ถนนลาดยางหนึ่งช่องทาง

baระยะทางจากเมือง Gangaw ถึง Kalemyo ประมาณ 180 กิโลเมตร เป็นถนนลูกรัง

baระยะทางจากเมือง Kalemyo ถึงตามู ประมาณ 144 กิโลเมตร ถนนคอนกรีตสองช่องทาง

bเส้นทางอินเดีย-พม่าได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลอินเดียทั้งหมด และเปิดให้ใช้เส้นทางเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2544

ba เส้นทางบังกลาเทศ-พม่า

b มีเส้นทางตัดตรงจากเมือง Darka สู่กรุงย่างกุ้ง : โดยตัดผ่าน เขต Gundum ใน Chittagong Hill tracts-ข้ามแม่น้ำ Naaf-เข้าสู่รัฐยะไข่ สหภาพพม่า (ภาพที่ 4)

b นอกจากนั้น พม่าได้สร้างถนนเชื่อมต่อกรุงย่างกุ้ง กับเมืองสิตตวี ซึ่งเป็นเมืองหลวงของรัฐยะไข่ โดยตัดถนนผ่านเมือง Kyauktaw และ Buthidaung และเส้นทางที่ใช้เป็นเส้นทางเดิมสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง รัฐบาลบังกลาเทศเล็งเห็นการเชื่อมโยงจุดการค้าชายแดนที่เมือง Gundum ซึ่งตั้งอยู่ฝั่งตรงข้ามกับเมือง Taungbro ของพม่า ส่วนเมือง Taungbro อยู่ห่างจากเมือง Buthidaung เพียง 80 กม. ดังนั้นรัฐบาลทั้งสองจึงเห็นถึงความเป็นไปได้ที่จะสร้างถนนเชื่อมโยงเมืองการค้าชายแดนระหว่าง Gundum กับ Taungbro  ซึ่งระยะทางเพียง 43 กิโลเมตรเท่านั้น หากถนนสายใต้นี้แล้วเสร็จจะช่วยส่งเสริมการค้าระหว่างบังกลาเทศและพม่าเป็นอย่างดี

ba เส้นทางรถไฟ สายอินเดีย-พม่า-ไทย

b มีโครงการเส้นทางรถไฟสายตรงจาก Kolkata สู่ กรุงเทพฯ แต่โครงการนี้ไม่สามารถเกิดขึ้นได้ เนื่องจากเส้นทางรถไฟระหว่างประเทศอินเดีย – พม่า ขาดช่วง เป็นระยะทางกว่า 315 กิโลเมตร และขาดช่วงที่สายด่านเจดีย์สามองค์ กว่า 263 กิโลเมตร (ภาพที่ 5) นอกจากนั้น ยังพบปัญหามาตรวัดสร้างทางรถไฟที่แตกต่างกัน ประเทศบังกลาเทศ อินเดีย ศรีลังกา ใช้มาตรแบบสากล ซึ่งใกล้เคียงกัน ในขณะที่ประเทศไทยและพม่าใช้หน่วยวัดเป็นเมตร

baa ทางหลวงไตรภาคี อินเดีย-พม่า-ไทย (India-Myanmar-Thai Tripartite Highway)

bจากการประชุมผู้นำ BIMSTEC ครั้งที่ 6 ที่ภูเก็ต ประเทศไทย เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2547 ได้ลงนามความร่วมมือเพื่อส่งเสริมการเชื่อมโยงคมนาคมระหว่างประเทศสมาชิกให้มีการขยายตัวด้านการค้า การท่องเที่ยวให้มากขึ้น โดยริเริ่มโครงการ “ทางหลวงไตรภาคี อินเดีย-พม่า-ไทย” ตัดผ่านเมือง มอเร ประเทศอินเดีย – แม่สอด ประเทศไทย – พุกาม สหภาพพม่า (10)

(10) “กรอบความร่วมมือ BIMSTEC.” http://isc.ru.ac.th/data/PS0003400.doc (สืบค้น 5 พ.ค.2552)

ภาพที่ 2: เส้นทาง R3B และ R3A

ที่มา:  www.china-thai.com (สืบค้น 15 พฤษภคม 2552)

แผนภาพที่ 3: เส้นทางโครงการ BIMSTEC เชื่อมโยงไทย-พม่า-อินเดีย

ที่มา: Rahmatullah, M., ibid.

ภาพที่ 4: เส้นทางบังกลาเทศ-พม่า ตัดผ่าน Chittagong Hill Tracts

ดวงกมล บูรณสมภพ

ข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับ AEC